Siparişten önce: m³ hesabı ve fire payı
İlk soru "kaç metreküp" sorusudur ve en çok hata burada yapılır. Her elemanı ayrı hesaplayın: döşeme için uzunluk × genişlik × kalınlık, kolon ve kiriş için kesit alanı × boy, temel için taban alanı × yükseklik. Kalınlıkları santimetre değil metre olarak yazın; 15 cm döşeme 0,15 m'dir.
Bulduğunuz toplama %5–10 fire payı ekleyin. Fire; kalıp sehimi, düzgün olmayan zemin, pompa hortumunda kalan beton ve numune küplerinden oluşur. Payın büyüklüğü kalıbın düzgünlüğüne, zeminin durumuna ve pompa hattının uzunluğuna göre değişir: radye temel ve doğrudan zemine dökülen elemanlarda %10'a, düzgün kalıplı döşemede %5'e yakın tutulur. Eksik beton, ek araç beklenirken kalıpta soğuk derz demektir.
- Transmikser kazanları 12 m³ kapasitelidir; toplam miktarı 12'ye bölüp kaç sefer edeceğini baştan çıkarın. 180 m³'lük bir radye temel 15 transmikser eder; 42 m³'lük bir kat döşemesi 4 araç eder ve son araç 6 m³ yükle gelir.
- Eleman bazında hesap için beton hesaplama aracını kullanın; çıkan m³'ü sipariş sırasında santralle birlikte de kontrol edebilirsiniz.
Sınıf, kıvam ve Dmax: siparişte söylenecek üç bilgi
Siparişte üç teknik bilgi söylenmelidir: beton sınıfı, kıvam ve en büyük agrega çapı (Dmax). Üçü de statik projede yazar; projedeki sınıf neyse o üretilir.
Sınıf: C30/37 gibi yazılır; 30 silindir, 37 küp numunede 28 günlük karakteristik basınç dayanımını MPa olarak gösterir. TBDY 2018, betonarme binalarda en az C25/30 ister; İzmir'de konut ve işyeri taşıyıcı sistemlerinde ağırlıklı olarak C25/30 ve C30/37 sipariş edilir. Sınıfın konutta neye göre değiştiğini C25 mi C30 mu yazısında bulabilirsiniz.
Kıvam: S1–S5 arasında çökme değeriyle tanımlanır. Yaygın standart kıvam S3'tür (çökme 100–150 mm); pompalı dökümde ve normal donatılı elemanlarda yeterlidir. Sık donatılı perde ve kolonlarda S4 (160–210 mm) istenir. Seçim; donatı sıklığına, kesit kalınlığına ve döküm yöntemine göre değişir. Kıvamı şantiyede su ekleyerek değil, siparişte S sınıfıyla belirleyin.
Dmax: Genel üretimde 22,4 mm kullanılır; pas payının küçük, donatının sık olduğu ince kesitlerde 16 mm istenir.
Maruziyet sınıfı: Deniz kenarı, yüksek yeraltı suyu ya da kimyasal etkiye açık parsellerde XS, XA gibi maruziyet sınıfını da belirtin; bu sınıf karışımdaki asgari çimento dozajını ve en yüksek su/çimento oranını doğrudan belirler. Islanma-kuruma etkisindeki XC4 sınıfında standardın alt sınırı 300 kg/m³ çimento ve 0,50 su/çimento oranıdır. Reçeteler bu alt sınıra dayanmaz; sınırın üzerinde pay bırakılarak kurulur — aynı maruziyette 320 kg/m³ dozaj ve 0,46 su/çimento oranı çalışılır, böylece agrega nemindeki günlük oynamalar sınırı zorlamaz. Ürettiğimiz sınıflar için hazır beton sayfasına bakabilirsiniz.
Pompa mı mikser mi, saat planı ve araç erişimi
Zemin seviyesindeki temel, saha betonu ve aracın yanaşabildiği kalıplarda transmikserin oluğundan doğrudan döküm (mikserli teslim) yeterlidir. Kat döşemesi, perde, aracın yanaşamadığı temel ve büyük hacimli dökümlerde pompa gerekir. Bomlu pompalarımız 40 m ve 47 m'dir; hangisinin gerektiği bina yüksekliğine ve pompa noktasının kalıba uzaklığına bağlıdır. Ayrıntı için 40 m mi 47 m mi yazısına ve beton pompası sayfasına bakın.
Saat planı: Beton, karışım suyuyla temasından itibaren 90 dakika içinde yerleştirilir; 2 saat üst sınırdır. Süre sabit değildir; hava sıcaklığı, çimento türü, katkı kullanımı ve yol mesafesine göre değişir, 30 °C üzerindeki günlerde 45–60 dakikaya kadar iner. Sevkiyat aralığını şantiyenin döküm hızına göre kurun: pompa ve ekip saatte kaç m³ yerleştirebiliyorsa araçlar o ritimde gelsin. Saatte 36 m³ yerleştiren bir ekip için 12 m³'lük araçların 20 dakikada bir gelmesi gerekir. Yaz aylarında sabahın erken saatlerini tercih edin; ayrıntı için mikserde bekleyen beton yazısını okuyun.
Araç erişimi: 12 m³ betonla dolu bir transmikserin toplam ağırlığı 40 tonu aşar ve aracın yüksekliği yaklaşık 4 m'dir. Siparişten önce şu soruları cevaplayın:
- Sokak genişliği aracın dönüşüne izin veriyor mu; park halindeki araçlar kaldırılacak mı?
- Güzergâhta alçak balkon, tente, havai elektrik hattı ya da köprü var mı?
- Zemin, yüklü aracı ve pompa ayaklarını taşır mı; pompa ayaklarını tam açacak düz alan var mı?
Dar sokak ya da kot farkı varsa siparişten önce şantiye keşfi isteyin; İSM Beton ekibi pompa konumunu ve araç güzergâhını yerinde belirler. Buca, Karabağlar ve Konak'ın eski dokulu mahallelerinde bu keşif döküm gününü kurtarır.
Döküm günü şantiye hazırlığı: kalıp, donatı, vibratör, ekip
Beton yola çıkmadan önce şantiyede aşağıdakiler bitmiş olmalıdır. Transmikser geldiğinde eksik kalan her iş, betonun araçta beklemesi demektir.
| Kontrol | Neye bakılır |
|---|---|
| Kalıp | Ölçü ve doğrultu, sızdırmazlık, payandalar; kalıp yağı sürülmüş, içi temiz |
| Donatı | Projeyle karşılaştırma, pas payı takozları, bindirme boyları; demir üzerinde çamur, yağ ve gevşek pas kalmamış |
| Tesisat | Elektrik boruları, tesisat geçişleri, ankraj ve manşonlar yerleştirilmiş |
| Vibratör | En az bir yedekli çalışır vibratör, kesite uygun uç çapı |
| Ekip | Yeterli sayıda beton ustası ve yardımcı, mastar ve perdah aletleri, gece dökümünde aydınlatma |
| Kür | Su, örtü ya da kür malzemesi hazır; dökümden hemen sonra başlanacak |
| Hava | Yağmur ve sıcaklık tahminine bakılmış; 30 °C üzeri günlerde sabah dökümü planlanmış |
Ahşap kalıbı dökümden önce ıslatın; kuru kalıp betonun suyunu emer.
Döküm sırasında: numune alma ve irsaliye kontrolü
İrsaliye kontrolü: Boşaltmadan önce irsaliyedeki şu satırları siparişle karşılaştırın: beton sınıfı (örneğin C30/37), kıvam (S3), Dmax, miktar (m³), çimento tipi ve katkı, yükleme saati, araç plakası. Sipariş ettiğiniz sınıf yazmıyorsa aracı boşaltmayın; önce santrali arayın. Döküm bitiş saatini irsaliyenin üzerine yazın. İSM Beton sevkiyatları e-irsaliye ile belgelenir; döküm bitince irsaliye listesini isterseniz e-posta ile gönderilir, hakediş ve muhasebe bu dökümü doğrudan kullanır.
Numune alma: Santral her dökümde kendi numunesini alır ve 7 ile 28 günlük basınç dayanımını takip eder. Şantiye tarafı da numune almalıdır. Numune boşaltmanın orta kısmından alınır; 150 mm küp kalıplar katmanlar hâlinde doldurulup sıkıştırılır, üzerine tarih, araç plakası ve dökülen eleman yazılır. Küpler ilk 16–24 saat kalıpta, gölgede ve sarsıntısız bekletilir; kalıptan çıkarıldıktan sonra 20 ± 2 °C suda kür edilir. Şantiyede betona su ekletmeyin; kıvam sorununu santrale bildirin. Numune sonucu beklenenin altında çıkarsa sıra yerinde deneye gelir: aynı elemandan karot alınır ve TS EN 13791'e göre değerlendirilir. Numune etiketindeki tarih, plaka ve eleman bilgisiyle irsaliyedeki saatler, o aşamada hangi aracın nereye döküldüğünü tek başına gösterir; bu yüzden etiketi ve saatleri eksiksiz yazın.
Ödeme, sipariş kanalı ve son kontrol
Ödeme koşulu döküm gününden önce netleşmelidir. Kurumsal müşteriler için cari hesap açılır ve vadeli çalışılır; büyük projelerde takas (barter) seçeneği ayrıca görüşülür. Fiyat; sınıf, m³, pompa ihtiyacı, mesafe ve sevkiyat planına göre değişir; şantiyenize özel teklif alın.
Siparişi WhatsApp üzerinden vermek en pratik yoldur: 0539 389 38 94 numarasına şantiye adresi, döküm tarihi ve saati, m³, sınıf, kıvam, Dmax, pompa ihtiyacı ve şantiyedeki yetkilinin telefonunu yazın; şantiye girişinin konumunu paylaşın. Yazılı sipariş, telefonda söylenen "otuzluk beton"un C30/37 mi yoksa 30 m³ mü olduğu karışıklığını önler. Adres ve diğer kanallar için iletişim sayfasına bakın.
Son kontrol listesi:
- m³ hesabı yapıldı, %5–10 fire eklendi.
- Sınıf, kıvam, Dmax ve maruziyet sınıfı projeye göre belirlendi.
- Pompa mı mikser mi kararı verildi; pompa yeri ve araç güzergâhı kontrol edildi.
- Döküm saati ve sevkiyat aralığı ekip hızına göre planlandı.
- Kalıp, donatı, tesisat, vibratör, ekip ve kür malzemesi hazır.
- İrsaliye kontrol edilecek, numune alınacak, saatler yazılacak.
- Ödeme koşulu ve sipariş yazılı olarak netleşti.